امامزاده ابراهیم(ع) تبریز (سنگ بسم اللَّه)

بقعة این امامزاده در خیابان شمس تبریزى در محله شتربان (دوه چی)، جنب پاسگاه شمارة سه واقع شده است.

بقعه به صورت مستطیل و به ابعاد ۴۰/۵×۸۰/۹ متر و داراى دو درِ ورودى است. داخل آن نیز به دو فضاى اتاق مقبره و گنبدخانه تقسیم مى‏شود. نماى بنا با طاق‏ نماهاى کم عمق، تزیین یافته و سراسر آن با آجرهاى قرمز رنگ پوشیده شده است. بنای گنبد، مازنه دار است و همچون بدنة بنا با آجر پوشیده شده و ازارة بنا سنگى است.فضاى داخلى امامزاده، از دو اتاق مرتبط با هم تشکیل مى‏شود که با آجر پوشش یافته است. اتاق مقبره داراى طاق ضربى و اتاق دیگر داراى گنبدى دوپوش پیوسته با پوسته‏اى بیضى شکل مى‏باشد.ارتفاع گنبد در حدود هشت متر و داراى کاربندى است.

داخل این بقعه مانند بیرون آن، ساده و محقر است؛ صندوق چوبی مشبکی بر روی قبر نهاده شده و چهار تابلوی نقاشی قهوه خانه ای که هر چهار تابلو رقم سید حسین عرب را دارد، دیده می شود. تاریخ ترسیم یکی از تابلوها که شبیه حضرت علی (ع) و امام حسین (ع) و قبر دو تن از محبان است، سال ۱۳۳۳ هجری قمری است و تاریخ بقیه تابلوها ۱۳۳۵ حجری قمری است. این بنا هم اکنون گنبدی دارد که مشهور به سید ابراهیم است.

boghe-seyedebrahim

مهم ترین قسمت این بقعه سنگی است که بر دیوار غربی بقعه نصب شده است و به سنگ بسم الله مشهور است.در قسمت پایین دیوار جنوبى، قطعه سنگ نسبتاً بزرگى به ابعاد ۷/۳×۲۵/۱ متر نصب شده که اثر هنرمند معروف ایرانى، میرزا سنگلاخ خراسانى است. سنگ مزبور یک پارچه نیست، ولى قطعه‏ هاى حاشیه، ماهرانه به هستة اصلى چسبانیده شده است. در وسط سنگ، عبارت «بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم» به خطّ نستعلیق بسیار درشت و هنرمندانه‏اى و چند بیت از قصیدة «برده» شرف‏الدّین بوصیرى، متوفّاى ۶۹۶ هـ . ق ـ از شعراى مصر که در مدح پیامبر اکرم ‹ سروده ـ کنده‏کارى شده است. در حاشیه نیز دو بیت فارسى حجّارى گردیده است.میرزا سنگلاخ خراسانى، مدّت هشت سال در قاهره روى این سنگ کار مى‏کند و آن را براى قرار دادن بر مرقد مطهّر پیامبر ‹ آماده مى‏سازد. وى تقاضا داشت که دولت عثمانى، مخارج حمل سنگ را به مدینه بپردازد. سنگ از قاهره به استانبول حمل مى‏گردد، ولى چون دولت عثمانى شرایط میرزا را نمى‏پذیرد، با یارى میرزا جعفر خان مشیر الدّوله ـ سفیر ایران ـ سنگ مزبور به بندر پوصى در دریاى سیاه برده مى‏شود و به همّت سرکنسول ایران در تفلیس و به کمک ارّابه‏هاى گاوکش، سنگ را از راه ایروان و نخجوان به تبریز منتقل مى‏سازند. میرزا تلاش مى‏کند از ناصرالدّین شاه قاجار براى حمل سنگ به مشهد جهت نصب بر روى مرقد حضرت رضا ‰ کمک بگیرد، ولى توفیق پیدا نمى‏کند. سرانجام بعد از درگذشت او در سال ۱۲۹۴ هـ . ق، جسد وى را در امامزاده ابراهیم دفن و شاهکار او را که در مقام صاحب الأمر تبریز قرار داشت، به امامزاده منتقل و در بالاى مزار او به دیوار نصب مى‏کنند. این سنگ قبر نمونه‏اى از حجّارى‏هاى بسیار زیبا، دیدنى و جالب مرحوم میرزا سنگلاخ خراسانى است.

sang-besmealah

درون بقعه، چهار تابلوى رنگ روغن به شیوة قهوه‌خانه‏اى در زمینة حادثه کربلا وجود دارد، صاحب تاریخ اولاد الأطهار، امامزاده را از اولاد سیّد الساجدین، امام زین‏العابدین ‰ مى‏داند.این امامزاده نزد مردم تبریز، پس از امامزاده جمال‏الدّین و امامزاده حمزه، از ارزش و اعتبار فوق العاده‏اى برخوردار است و محلّ تردّد و توسّل آنان مى‏باشد.

بنا به گفتة علماى نسب‏ شناس، ابراهیم مکنّى به ابوطاهر بود، از این رو بقعة وى در تبریز به باباطاهر مشهور و معروف است. او داراى چند فرزند ذکور معقّب به اسامى ذیل است:

۱٫ ابوجعفر محمّد. مادرش غزال، کنیزى سیاه چهره بود و در مصر سکونت داشت، سپس به اصفهان مهاجرت کرد.

۲٫ ابوالقاسم احمد. مادرش غزال، همان مادر برادرش ابوجعفر محمّد بود و مشهور به اسود است.

۳٫ ابوعبداللَّه جعفر. مادرش ام الکرام بنت مهلب بن ابى‏صغیره نام داشت.

۴٫ ابومحمّدعلى. مادراو نیز کنیز بود.

بنابراین، ابراهیم داراى سه برادر و چهار فرزند، یک همسر عقدى و دو کنیز بود. فرزندان او در اصفهان، تستر، مصر و اردبیل اقامت داشتند. یکى از پسر عموهاى او به نام احمد بن محمّد ابى‏جعفر بن عمر بن حسن الافطس در اردبیل سکونت داشته است که نشان از مهاجرت این خاندان به استان آذربایجان شرقى دارد. متأسّفانه، به تاریخ تولّد و وفات این سیّد جلیل القدر در منابع موجود هیچ اشاره‏اى نشده است. با این حال، از برخى قراین آشکار مى‏شود که وى در نیمة اوّل قرن سوّم هجرى وفات یافته است.

بناى امامزاده ابراهیم به شمارة ۶۴۳۸ در تاریخ ۲۷/۸/۱۳۸۵ به ثبت آثار ملّی و تاریخى رسیده است.

boghe-seyedebrahim-tabriz

sang-besmealah-tabriz

sangbesm-tabriz

منبع:

– مزارات ایران و جهان اسلام

– دانشنامه شهری ایران

امامزاده ابراهیم(ع) تبریز (سنگ بسم اللَّه)

بقعه سید ابراهیم, تبریز, آذربایجان شرقی, ایران

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “امامزاده ابراهیم(ع) تبریز (سنگ بسم اللَّه)”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تهران

تبلیغات شما

کرمان

خراسان شمالی

قم

مازندران

هرمزگان

گیلان

چهارمحال بختیاری

گلستان

آذربایجان شرقی

کانال تلگرام دولان

آذربایجان غربی

ما را دنبال کنید

اردبیل

اصفهان

همدان

خراسان رضوی

یزد

بوشهر

کرمانشاه