گنبد سلطانیه سومین گنبد بزرگ آجری جهان

گنبد سلطانیه به عنوان شاهکاری از معماری دوره اسلامی، به عنوان بلندترین گنبد آجری جهان در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده‌است.
این بنا آرامگاهی متعلق به الجایتو، حاکم مغول در قرن ششم هجری قمری است که آن را وسط دشتی زیبا،‌شبیه دشت‌های مغولستان بنا کرده‌است.
گنبد سلطانیه بین سال‌های ۷۰۲ یا ۷۰۳ تا ۷۱۲ هجری قمری ساخته شده‌است. این بنا به دستور الجایتو یا هما سلطان محمد خدابنده ساخته شد و خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی در ساخت آن نظارت داشت.

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانیه در حدود ۳۰۰ کیلومتری تهران و در شهر سلطانیه، در نزدیکی زنجان واقع شده و از دور در میان دشتی سرسبز چونان نگینی آبی می‌درخشد.
زمانی که ساخت این بنا آغاز شد، الجایتو هنوز مسلمان نشده بود، اما سال‌های آخرین ساخت گنبد سلطانیه او پس از مشرف شدن به زیارت حضرت علی (ع) و فرزندش امام حسین (ع) مذهب شیعه را پذیرفت و قصد کرد تا قبر حضرت علی (ع) را از نجف به سلطانیه بیاورد. پس گنبد سلطانیه را به امام اول شیعیان اختصاص داد.
اما ديري نپاييد که عالمان شيعه در آن زمان، او را با مخالفت‌هاي خود از انجام اين‌کار منصرف کردند و اين شد که ساخت گنبد سلطانيه دوباره به ايده اوليه خود، يعني آرامگاه الجايتو بازگشت.
سلطانيه پايتخت مغولان در زمان الجايتو يا همان سلطان محمد خدابنده بود. پيش از آن شهري به اين نام وجود نداشت و بر اساس آن‌چه که در نوشته‌هاي آشوري ديده مي‌شود، حدود سده هشتم قبل از ميلاد، اقوام ساکاراتي‌ها در دشت سلطانيه ساکن شدند. همچنين در زمان فرمانروايي مادها، اريباد خوانده شده و از سوي ديگر زمان پارت‌ها به ارساس شهرت پيدا کرده‌است. حمدالله مستوفي در کتاب نزهه القلوب مي‌نويسد که پيش از سلطنت سلطان محمد خدابنده، اين شهر را شريزا يا شهرياز مي‌خواندند.
گفته مي‌شود مغولان آن هنگام در تبريز را پايتخت کرده بودند، براي گذراندن وقت و انجام امور شکار به سلطانيه مي‌آمدند پس به دستور ارغون‌خان، آقاخان، فرزند هولاکوخان، چهارمين سلطان مغول، عمليات ساخت شهر سلطانيه در سال ۱۲۷۰ ميلادي در مکان فعلي آغاز مي‌شود.
هرچند اين شهر پس از مرگ الجايتو از رونق افتاد و ديگر پايتخت ايلخانان نماند اما گنبد سلطانيه به دليل شگفتي‌هاي معماري، همچنان نام اين شهر را زنده نگه داشت.
گنبد عظيم سلطانيه به صورت يک هشت ضلعي بنا شده که گنبد آن به صورت نيم‌کرده‌اي به ارتفاع ۵۴ و قطر ۲۵ متر روي اين هشت ضلعي روي قرار گرفته‌است. گنبد به دليل استفاده از کاشي‌هاي آبي رنگ، به مانند نگيني فيروزه‌اي درآمده‌است.

گنبد سلطانيه

نمایی زیبا از گنبد سلطانيه زیر بارش رحمت الهی

گنبد سلطانيه

نمایی از گنبد سلطانيه در شب

هر کدام از اضلاع اين هشت ضلعي را مناره‌اي به اتمام مي‌رساند. در وصف اين مناره‌ها بسيار گفته‌ شده‌است. برخي معتقدند که اين مناره‌ها براي پخش اذان در تمام سمت‌هاي گنبد است و برخي ديگر مي‌گويند اين‌ مناره‌ها، فدايي هستند و به محض وقوع زلزله فرو مي‌ريزند تا بنا آسيب نبيند.
بستر اين بنا از طبقات فشرده شن و ماسه به عمق تقريبي ۸ تا ۱۰ متر تشکيل شده و از مقاومت بسيار خوبي برخوردار است. گفته مي‌شود طي اين سال‌ها (حدود ۷۰۰ سال) اين بناي ۱۶۰۰ تني تنها حدود ۸ سانتي‌متر نشست داشته‌است.
طبقه فوقاني و جدا از دهليزهاي داخلي گنبد سلطانيه، يکي از شاخص‌ترين بخش‌هاي آرمگاه است. اين بخش بالکن‌هايي هشت‌گانه هستند که از ايوان‌ها رو به بيرون شکل گرفته‌اند و تزئينات زيبايي از کاشي‌کاري، مقرنس، تسمه‌کشي، گچ‌کاري و تلفيق‌هايي از آجر و کاشي به همراه کتيبه‌هاي متعدد تشکيل شده‌اند. اين بالکن‌ها چشم‌اندازهاي بي‌نظيري دارند.
نورگير‌هاي خارق‌العاده گنبد سلطانيه هر بيننده‌اي را مبهوت مي‌کند. برخي نورگيرهاي اين بنا را به ساعت آفتابي براي انجام امور مذهبي تشبيه کرده‌اند.
گفته مي‌شود که اگر نور از سوراخ گنبد اصلي بتابد زمان اذان ظهر است. نوري که از پنجره‌هاي بزرگ مي‌تابد ساعت را نشان مي‌دهد و نور پنجره‌هاي کوچک، حدود دقيقه را به نمايش مي‌گذارد. بر همين اساس گفته مي‌شود که هشت ضلعي بودند بنا هم به همين علت است.
بنا به روايتي گفته مي‌شود که گنبد سلطانيه بر اساس طرحي از آرمگاه غازان‌خان که آن نيز از بناي آرمگاه سلطان سنجر الهام گرفته شده، ساخته‌شده است. با اين‌حال پلان آن‌ آرامگاه‌ها مربع اما گنبد سلطانيه هشت‌ضلعي است. از سوي ديگر جنبه‌هاي ابتکاري در اين بنا آن را به يکي از شاخص‌ترين بناهاي دوره اسلامي در جهان بدل کرده‌است.
همچنين گفته مي‌شود که گنبد کليساي سانتاماريا دلفيوره با تقليد از گنبد سلطانيه حدود صد سال پس از آن ساخته شده‌است.
آرتور پوپ پژوهشگر بزرگ تاريخ ايران مي‌گويد که گنبد سلطانيه به رغم حجم بزرگش سبک و با روح به نظر مي‌رسد و مانند طاق آسمان مستحکم است. بارها و فشارها به درستي در نقاط نسبتاً معدودي تمرکز يافته‌اند و هيچ مانعي براي آنکه حرکت هماهنگ و رو به عروج بنا را کند يا مخدوش کند وجود ندارد؛ از اين رو بنا از لحاظ ساختار يک شاهکار است.

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

چطور برويم؟
گنبد سلطانيه در مسير جاده تهران به تبريز قرار دارد و نماي زيباي آن از ميان دشت هاي زنجان قابل مشاهده است. اگر مسافري از مرکز و جنوب کشور هستيد در ابتدا بايد خودتان را به تهران برسانيد. چرا که زنجان و شهر سلطانيه در جاده تهران- تبريز واقع است.
از تهران به سمت قزوين حرکت کنيد، اگر مسير جاده قديم را انتخاب کرده ايد بايد از تاکستان عبور کنيد تا به زنجان و پس از آن به سلطانيه برسيد که در ۳۶ کيلومتري زنجان قرار دارد. اگر مسير انتخابي شما اتوبان قزوين به زنجان است بايد از با استفاده از علائم خروجي وارد جاده قديم شويد و مسير را به شکلي که گفته شد ادامه دهيد.
گنبد سلطانيه با انشعاب از جاده اصلي و طي ۵ کيلومتر در مسير فرعي در ميان دشت هاي اطراف خود را به شما نشان مي دهد و از همان لحظه اول شکوه آن را خواهيد ديد.
ساير راه هاي دسترسي:
گنبد سلطانيه در ۳۶ کيومتري شرق زنجان و در مسير جاده ي قديم قزوين، تاکستان – زنجان واقع شده است. اگر از تهران و از طريق اتوبان قزوين – زنجان به مقصد سلطانيه حرکت مي فرماييد لازم است قبل از رسيدن به محاذات سلطانيه از اتوبان خود را به جاده قديم قزوين – زنجان برسانيد. آسفالت اين مسير مطلوب است.
اگر از استان هاي کرمانشاه يا همدان قصد بازديد گنبد سلطانيه را کرديد، مي توانيد مسير همدان، کبودرآهنگ، شيرين سو، قيدار و سلطانيه را انتخاب فرماييد. اين مسير کاملاً آسفالت، يک بانده و دوطرفه است.

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

گنبد سلطانيه

 

ساعات بازدید: ۹ صبح تا ۲۰ شب

تلفن: –

آدرس: استان زنجان، شهر سلطانیه، بلوار آزادی

منبع:

– بیتوته

– تبیان زنجان

– همشهری آنلاین

– گردشگری ایران

– عکس دانلود

– گزارش معمار

– توریسم ایران

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

2 دیدگاه در “گنبد سلطانیه سومین گنبد بزرگ آجری جهان”

  1. زهرا می‌گه:

    سلام چرا عنوان مطلب با محتوای مطلب تناقض داره

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تهران

تبلیغات شما

کرمان

خراسان شمالی

قم

مازندران

هرمزگان

گیلان

چهارمحال بختیاری

گلستان

آذربایجان شرقی

کانال تلگرام دولان

آذربایجان غربی

ما را دنبال کنید

اردبیل

اصفهان

همدان

خراسان رضوی

یزد

بوشهر

کرمانشاه