نقش برجسته‌ تنگ سروک

نقش برجسته‌ تنگ سروک یکی از آثار تاریخی استان کهگیلویه و بویراحمد است که در ۱۲ کیلومتری شمال شهرستان بهمئی در نزدیکی شهر لیکک قرار دارد.

نقش برجسته‌ تنگ سروک (یا سولک)، شامل ۱۳ نقش برجسته و کتیبه می‌باشد که بر ۵ صخره‌ جداگانه در کوهپایه‌های زاگرس حک شده و منسوب به حاکمان محلی الیمائی (یک شاهزاده‌نشین تابع اشکانیان) است.

اولین نقش دو نفر را در حال ایستاده نشان می‌دهد که هر دو قبا و شلواری به سبک لباس‌های عهد اشکانی پوشیده‌اند. نمای شرقی این تخته سنگ شخصی را نشان می‌دهد که روی تختی دراز کشیده است.

 

1 روی نمای غربی تخته سنگ اولی، نقوشی در سه ردیف دیده می‌شود که از نقوش دیگر سالم‌تر است. در ردیف بالا از سمت چپ، فردی که شاید شاه باشد روی تختی نشسته و در طرفین او افرادی ایستاده‌اند. در نقش وسط، سواری به شیری حمله کرده و در بالای آن کتیبه‌ای به خط پهلوی اشکانی دیده می‌شود. در ردیف پایین مردی با یک شیر در حال جنگ است. در طرف شمال غربی این تخته سنگ یک نفر روحانی در کنار آتشدانی ایستاده و آتشدان روی سکوی سه طبقه‌ای قرار دارد. روی طبقه زیرین این سکو، کتیبه‌ای به خط پهلوی اشکانی دیده می‌شود. روی نمای شمالی آن نیز مجلسی در دو طبقه حک شده است. در طبقه بالا مردی خوابیده و تاجی در دست دارد و بر روی دست چپ خود لمیده است و در سمت چپ این شخص سه سرباز نیزه به دست دارند و در میان آن‌ها سه خط به زبان پهلوی اشکانی نوشته شده است. در طبقه زیرین تصویر سه نفر نمایان است که البته تاحدودی پاک شده است. به فاصله کمی در طرف شمال این تخته سنگ، نقش برجسته دیگری است که روی نمای جنوبی آن یک اسب‌سوار نشان داده شده است.

2 3در حدود ۶ متر دورتر، یک تخته سنگ دیده می‌شود که از کوه بیرون آمده و روی آن مجالس مذهبی مانند اشخاصی در کنار آتشدان نقش شده است. هنینگ زمان این نقوش را در حدود آخرین ربع قرن دوم میلادی یا اوایل قرن سوم می‌داند. بر روی همین تخت سنگ، تصویر شاهزاده‌ای سوار بر اسب مصور شده که شیری را می‌کشد و یا با دشمنی جنگ تن به تن می‌کند. در جای دیگر همان شاهزاده دیده می‌شود که ایستاده و بزرگتر از اشخاص دیگر در صحنه است و شاهزاده‌ای را به تخت می‌نشاند بعد در برابر یک قربانگاه که به شکل تخته سنگ مخروطی شکل است و دیهیمی روی آن قرار دارد، به ستایش ایستاده است سپس در طرف چپ قربانگاه، بر روی یک تخت که بر پایه سه عقاب قرار دارد به طرز ایرانیان نشسته و دست راست خود را با حلقه قدرت به سوی دو تن از سران تابع خود گسترده است. 4

کمی دورتر، مجلسی است که در آن یک ایزد به شاهزاده‌ای مقام می‌بخشد و پس از آن صحنه جنگ یک شاه زره‌پوش و سوار بر اسب دیده می‌شود که با نیزه خود به دشمن حمله می‌کند.

این آثار برای اولین بار در سال ۱۲۷۵ هجری قمری (اواخر حکومت محمد شاه قاجار) توسط بارون دبود (جهانگرد روسی) شناسایی گردید و در سال ۱۳۲۲ خورشیدی به وسیله سر اورل استین انگلیسی، مورد بررسی قرار گرفت که شرح مفصلی از نتایج این بررسی‌ها در کتاب‌های تاریخی از جمله کتاب جاده‌های قدیم ایران غربی موجود است. از تاریخ ۱۹۵۲ آقای هنینگ این نقوش و کتیبه‌ها را به دقت مورد مطالعه قرار داد و صاحب منصبان و باستان‌شناسان مشهوری از جمله میرزاحسن فسایی مؤلف فارسنامه ناصری، احتشام‌الدوله حکمران وقت فارس، اشتاین باستانشناس معروف مجارستانی، لوئی واندنبرگ بلژیکی، گیریشمن فرانسوی و احمد اقتداری از این آثار تنگ سروک دیدن کرده و گزارشاتی تهیه و تدوین نمودند.

مسیری که با عبور از آن می‌توان به محل این نقوش برجسته رسید، جاده باستانی سنگفرش شده‌ای است که به گفته محققین، محراب خدایان کهن و عبادتگاه شکوهمند اقوام عیلامی بوده است.

حکومت اشکانیان به صورت ملوک الطوایفی و حکومت الیمائیان یکی از قدرتمندترین حکومت‌های محلی سلسله اشکانی بوده است. هنگامی که دولت سلوکی در زمان آنتیوخوس سوم در سال ۱۹۰ قبل از میلاد در مقابل رومیان در نبرد مغنیسا شکست خورد، متعهد به پرداخت مبالغ سنگینی به عنوان باج شد و تلاش کرد با غارت معبد نانایا (بلوس یا بل) متعلق به الیمایی‌ها، این مبالغ را تأمین کند. آنتیوخوس و سپاهیانش در جنگ با الیمایی‌ها شکست خورد و خود وی نیز در هنگام غارت معبد الیمایی به دست ایشان کشته شد. الیمائیان در حدود ۴ سده (تحت حاکمیت پادشاهان اشکانی) حکومت کردند تا این که با ظهور اردشیر بابکان؛ مؤسس سلسله ساسانی که به الیمایی‌ها حمله برد و آخرین حاکم این دولت را شکست داد، زمامداری آنان به پایان رسید.

نام «تنگ» به سبب وجود شکاف عظیمی که در اثر عبور سیلاب‌ها از کوه پیدا شده به آن اطلاق می‌شود و کلمه «سولک» نیز به خاطر درختان سروی است که در این تنگ روییده‌اند زیرا مردم محلی به سرو، «سول» می‌گویند. البته حرف کاف در انتهای سولک به معنای تصغیر نیست چون سروهای این تنگ همگی بلند، تنومند و کهنسال می‌باشند.

5 6

تنگ سولک از تنگ‌ (دره)های بسیار مهم، طویل و وسیع موجود در رشته کوه حاتم است که در انتها و از سمت غرب، به تنگ مهم‌تری به نام ماغر متصل می‌شود.

منبع:

-آرمان سفر

نقش برجسته‌ تنگ سروک

Kohgiluyeh Va Boyer Ahmad, Servak, Safir Omid (To Servak), Iran

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “نقش برجسته‌ تنگ سروک”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تهران

تبلیغات شما

کرمان

خراسان شمالی

قم

مازندران

هرمزگان

گیلان

چهارمحال بختیاری

گلستان

آذربایجان شرقی

کانال تلگرام دولان

آذربایجان غربی

ما را دنبال کنید

اردبیل

اصفهان

همدان

خراسان رضوی

یزد

بوشهر

کرمانشاه