ميرزا محمدرضاي كلهر

خوشنويس برجسته عهد قاجار، نويسنده روزنامه وقايع اتفاقيه ومبتكر شيوه اي جديد در نستعليق بود كه بعد از «ميرعماد» از او به عنوان بزرگترين خوشنويسي ايراني ياد مي‌شود.وی در تابستان سال ۱۲۰۸ ه.ش(۱۳۴۵ ه.ق)، در كرمانشاه متولد شد. كلهر» نام يكي از ايلات كرد اطراف كرمانشاه است كه در سوار كاري وشمشير زني شهرت داشتند. میرزا رضای كلهر باتغييراتي در سبك و روش مير عماد شيوه تازه‌اي را براي نستعليق بوجود آوركه مناسب براي صنعت چاپ باشد.

ميرزا محمدرضاي كلهر

ميرزا محمدرضاي كلهر

میرزا رضا نزد پسرعمويش، كه خط خوشي داشت، به خواندن و نوشتن پرداخت.  كلهر كم كم به نوشتن خط علاقمند شد و چون در ايل استاد خط وجود نداشت،با رضايت پدر راهي تهران شد و به شاگردي مكتب «ميرزا محمد خوانساري» درآمد. خوانساري خط تعليق را به استادي و مهارت تمام مي نوشت و شهرت بسياريدر اين خط داشت.

سه سال از شاگردي وی گذشت تا اينكه، شكل و شمايلي پيدا كرد. آخرين مشقي كه به استاد نشان داد، مورد تمجيد اوقرار گرفت و به او گفت: از اين به بعد جستجو كن و از آثار استادان قديم،نكته هايي تازه بيرون بكش و در نهايت خطي بپرور، كه بدون امضا معلوم شود خطتوست.

از آن به بعد از سراغ استادان گذشته را مي گرفت وا از روي آنها مشق كند از آثار استادان در گذشته، بيشتر از همه به خط ميرعماد الحسنيعلاقه داشت و مناسب ترين خط را ، خط ميرعماد مي دانست.  گذر زمان محمد رضا را از خوشنويسي ناشي و تازه كار، كه حروف و كلماترا با ذوق و سليقه شخصي مي نوشت بهشاگردي در پايه استادي تبديل كرد. محمدرضا كلهر، در سال ۱۲۲۶، پيغامي از دربار دريافت كرد مبني بر اينكهبراي تعليم خط به «ناصرالدين شاه» راهي دربار شود. در مجلسي كه براي معرفياو به شاه ترتيب دادند، امير كبير و چند نفر ديگر حضور داشتند. امير بهگرمي از كلهر استقبال كرد و قرار شد هر هفته در دو جلسه به شاه تعليم خطبدهد.  پس از مدتي، كلهر به زادگاه و ايل خود برگشت و ازدواج كرد. ناصرالدين شاه به او پيشنهاد كرد كه به چاپخانه (به رياست محمد حسن خان ) برودو حقوق بگير دايم آنجا شود، اما كار در دربار با روحيه او سازگاري نداشت.

پس از مدتي، به منظور تعليم خط به دو پسر قوام الدوله (از منشيانميرزا آقاخان نوري، صدر اعظم ناصرالدين شاه) به منزل او رفت. برايش حجرهخصوصي و حقوق خوبي هم ترتيب دادند. در همان حجره، به عادت هميشه، تا ديروقت در پرتو نور چراغ‌هاي گرد سوز، مشق مي كرد. وي مدتي بيش در آنجا دوامنياورد و از خانه قوام هم رفت.

كلهردر سال ۱۲۶۱، به رغم نفرتي كه از همراهي با شاه داشت ، وقتي ازاعتماد السلطنه شنيد كه سفر مشهد مقدس در پيش است، به شوق زيارت حرم امامرضا (ع) همراهي با كاروان شاه را قبول كرد. در اين سفر، اعتمادالسلطنهروزنامه اي به چاپ رساند كه كلهر خطاطي متن آن را به عهده داشت. به تدبيراعتمادالسلطنه، تمام وسايل چاپ سنگي همراه كاروان بود و هر چند روز يكبار، متن سفر نامه و گزارش‌هاي روزانه نوشته و در شش يا هفت صفحه چاپ سنگيو منتشر مي‌شد

كلهر از خوشنويسان برجسته عهد قاجار بود و روزنامه «وقايع اتفاقيه» رانيز مي نوشت. ميرزاي كلهر شاگرداني هم داشت، اما تنها «ميرزازين‌العابدين» خوشنويس بود كه بعد از استادش در آسمان هنر ‌درخشيد و درلوح ضمير استادان و هنرجويان اين رشته ماندگار ماند.

ميرزا محمدرضاي كلهر

ميرزا محمدرضاي كلهر

ميرزا محمدرضاي كلهر

ميرزا محمدرضاي كلهر

از ميرزا محمد رضا كلهر، دو دسته آثار باقي مانده است:

۱) آثار چاپ سنگي كه عبارت اند از : مخزن الانشاء ، قسمتي از ديوانفروغي بسطامي ، قسمتي از ريحانة الادب ذكاء الملك فروغي ، قسمتي از ديوانقاآني ، منتخب السلطان سعدي و حافظ ، مناجات خواجه عبدالله انصاري ، رسالهغديريه ، فيض الدموع ، نصايح الملوك، قسمتي از سفرنامه كربلاي ناصر الدينشاه ، روزنامه اردوي همايون، قسمتي از روزنامه شرف

 ۲ ) آثار دست نويس كه عبارت اند از : مخزن الانشاء ، فيض الدموع ،گاهنامه ها و تقويم ها، خواص السور (در حاشيه و متن قرآن مجيد)، سياهمشق‌ها ، فرامين و عريضه هاي گوناگون.

ميرزا رضا كلهر در وباي عام تهران، در روز جمعه، بيست و نهم مرداد ماه ۱۲۷۱، درگذشت و در تهران به خاك سپرده شد.

منبع :

میراث فرهنگی استان کرمانشاه

ميرزا محمدرضاي كلهر

کرمانشاه, ایران

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “ميرزا محمدرضاي كلهر”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تهران

تبلیغات شما

کرمان

خراسان شمالی

قم

مازندران

هرمزگان

گیلان

چهارمحال بختیاری

گلستان

آذربایجان شرقی

کانال تلگرام دولان

آذربایجان غربی

ما را دنبال کنید

اردبیل

اصفهان

همدان

خراسان رضوی

یزد

بوشهر

کرمانشاه