آرامگاه ایوب انصاری

بقعه ایوب انصاری مربوط به سدهٔ ۹ ه. ق. است این بقعه جزو زیباترین مقابر مذهبی آذربایجان به حساب می‌آید بنای مذکور از تناسبات بسیار زیبایی برخوردار است که احتمال می‌رود ۵۰ سال بعد از فوت این عالم و فقیه این بنا را به پاس داشت وی می‌سازند؛ و در ۱۳ کیلومتری جنوب تکاب واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۳۵ با شمارهٔ ثبت ۱۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

بقعه ايوب انصاري در ۱۳ كيلومتري جنوب شهرستان تكاب از توابع استان آذربايجان غربي و جنوب غربي قريه « دورباش » برفراز كوهي بلند قرار گرفته است و دارای ناهمواری است که از روستای دورباش عبور می کند، و سپس به صورت جاده‌ی مالروی به قلعّه‌ی کوه منتهی می گردد. این کوه عظیم که نام آن را به تبع از بقعه‌ی مورد ذکر کوه ایّوب انصار می نامند، بین دهستان سیاه منصور(یکی از دهستانهای هفتگانه بیجار) و شهرستان تکاب واقع شده و دارای ۲۵۱۲ متر ارتفاع است.
از بالای کوه مزبور دشتها و مزارع گندم واقع در اطراف تا کیلومترها مشاهده می شود ، و موقعیّت این ارتفاع نیز به گونه‌ای است که از فاصله‌ی دور می توان بقعه‌ی عظیم را در بالای آن تشخیص داد. بنای ایّوب انصاری از جانب شمال و غرب با شیب تندی مشرف به روستای دورباش است و ده مزبور که زمانی موقوفه‌ی بقعه بوده در دامنه‌ی کوه به شکل جالبی دیده می شود.

آنچه که از اسناد مربوط به این بقعه بر می‌آید، متولّیان موقوفات از اعقاب خود ایّوب انصاری بوده‌اند، و وظیفهٔ آنها حفظ و حراست بقعه و برداشت محصول از اراضی وابسته و نیز محاسبهٔ مخارج بوده است.

متولّیان در مواقع ضروری قسمتی از عایدی موقوفات را صرف اطعام صادرین و واردین می‌کردند. با این حال هیچگاه از ظلم و ستم غارتگران در امان نبوده‌اند، و حتی غارتگران آنها را بارها کتک زده‌اند و اموال‌شان را به یغما برده‌اند. در سال ۱۱۰۶ ه. ق.، چند تن از آنها به نام‌های شیخ علی، شیخ جمال و شیخ سعدی متولی، از فشار ظلم و تعدی به نواحی اصفهان متواری شده‌اند. در همین سال یکی از وابستگان خودشان به نام ملک زکریا که زمانی حکومت ساروقورخان را داشته‌است، چشم طمع به اراضی موقوفه دوخته، و حتی در یک مورد شیخ سعدی متولی را کتک زده است.

magbare-ayubansari

متولیان که با خلوص نیّت به انجام کار خود مشغول بوده‌اند، بارها از دست اینگونه افراد به مرکز حکومت شکایت برده‌اند، ولی هیچگاه موفق به احقاق حق نگشته‌اند. از سال ۱۱۱۶ ه. ق. به این طرف، هیچ سندی در باب وقفیّت مزار و تولیّت آن برجای نمانده‌است، و تنها سند این دوره مربوط به سال ۱۲۴۱ ه. ق. است، و با توجه به محتوای آن، متولّیان بقعه در این عصر به نامهای شیخ حسین، عبدالغفّار، شیخ فرج، کربلایی رضا و شیخ عبدالحسین بوده‌اند.

در کتاب تاریخ تکاب افشار در توضیح متولیان بنای ایوب انصاری این چنین می‌نویسد:

«یکی از افراد وابسته به این خاندان اظهار داشته‌است که جد بزرگ او در زمان قاجاریه با اسناد و احکام جهت عرض و دادگاهی عازم مرکز حکومت می‌شود، ولی در حوالی سلطانیه امروز بر اثر ابتلاء به بیماری درگذشت و اسناد مزبور نیز همان‌جا از بین می‌رود.»

آن بقعه که روزگاری صدها نفر از اطراف و اکناف شهرستان ساروقورخان قدیم به زیارتش می‌رفتند، و چند صباحی از طعام آن برخوردار می‌شدند، به صورت بنایی متروک در بالای کوهی مرتفع همچنان ساکت و آرام برجای مانده است، و گهگاه چند از معتقدان سلطان ایّوب با سفره‌ای نان شبی را در جوار مزار متروک به صبح می‌رسانند.

یداللّه‌خان افشار که اهل روستای اغولبیک (یکی از قدیمی‌ترین روستاهای شهرستان تکاب) است در متنی به قرار اطلاع و به قول میرزا یوسف انصاری، جد بزرگ انصاری‌های اغولبیگ در بالای آن کوه مدفون است.

boghe-ayubansari

اگر چه صدها سال از تاریخ ایجاد بنا میگذرد، ولی روی هم رفته از نظر معماری اثری جالب و قابل ملاحظه‌ای برجا مانده است. با توجه به مناسب بودن مصالح و متریال‌های اولیّه‌ی بنا که جز سنگ لاشه و قلوه سنگ و ملاط چیز دیگری نیست .اين بنا شامل تنها اثر باقي مانده از مجموعه آثار در بالاي كوه مي باشد كه در داخل قريه محلي بصورت اتاقك كوچكي مي باشد كه بنا بر باور مردم ، محل دفن سر ايوب انصاري است و از اين رو از قدامت و احترام خاصي نزد اهالي محل برخوردار است .

ساختمان فعلي از دو بخش تشكيل شده است ، بخش اصلي و قديمي بناي اوليه مقبره و بخش الحاقي راهرو و نمازخانه ( مسجد ) را تشكيل مي دهد . با توجه به نوع مصالح و نوع معماري و نحوه كار به نظر مي رسد ساختمان اصلي مقبره و ديگر بقاياي تخريب شده مشتمل بر ديوارهاي حصار محيطي و بقاياي تخريب شده با پلان هاي استوانه اي داراي قدمتي طولاني و قبل از قرن نهم هجري مي باشد ، ولي بخش الحاقي بنا شامل راهرو و نمازخانه از آثار اواسط قرن نهم هجري است .

در جلوی ورودی بنا از قسمت مغرب مقداری سنگ لاشه به صورت خشکه چین انباشته شده، که احتمالاً در ادوار بعدی به منظور مسدود کردن در ورودی بنا مورد استفاده بوده است . (به نظر آقای قرخانی – باستان شناس )
شکل کلی بنا، به طور کلی به صورت طرح مستطیل است و در تمام قسمتهای آن سنگ قلوه و لاشه سنگ و ملاط ماسه و آهک به کار رفته است. ابعاد سنگهای پایین‌بنا بزرگتر از سنگهایی است که در قسمتهای بالا به کاربرده‌اند.

جهت تعيين تاريخ شكل گيري و پيدايش واحدهاي معماري بالاي كوه نياز به مطالعه و بررسي كارشناسانه دار كه اين مهم بايستي از طريق كارشناسان ذيربط مطالعه و مشخص شده . قسمت قديمي با پلان بيضي از داخل و هشت ضلعي نامنتظم از بيرون با ارتفاع ۵/۷ متر كه با دربي كوچك از نمازخانه مقبره به داخل راه دارد ساخته شده است . در ساخت بنا از قلوه سنگ ، آهك و خاك سفيده استفاده شده است و عمليات مرمتي و حفاظتي بازسازي در سال ۱۳۷۲ در بناي تاريخي ايوب انصاري با مديريت محترم ميراث فرهنگي انجام گرفت.

aramgah-ayubansari

منبع:

-ویکی پدیا

-سیری در ایران

-wikimapia

آرامگاه ایوب انصاری

دورباش, آذربایجان غربی, ایران

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “آرامگاه ایوب انصاری”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تهران

تبلیغات شما

کرمان

خراسان شمالی

قم

مازندران

هرمزگان

گیلان

چهارمحال بختیاری

گلستان

آذربایجان شرقی

کانال تلگرام دولان

آذربایجان غربی

ما را دنبال کنید

اردبیل

اصفهان

همدان

خراسان رضوی

یزد

بوشهر

کرمانشاه